Muhammed Al-Tamimi heeft hard moeten knokken om de studie van zijn dromen te volgen: Geneeskunde. Transgenderchirurg worden is de volgende stap. Hij won vorig jaar de Echo Award voor multicultureel talent in het wetenschappelijk onderwijs.

“Veel mensen in Nederland realiseren zich niet wat een voorrecht het is om te kunnen studeren,” zegt Muhammed Al-Tamimi via een Skype-verbinding. Momenteel zit de laatstejaars student Geneeskunde in Los Angeles, waar hij aan UCLA een summerclass volgt op het gebied van genderproblematiek. “Hier in Amerika is studeren alleen een optie als je rijk bent of in aanmerking komt voor een beurs. In Nederland vinden we toegang tot onderwijs heel vanzelfsprekend.”

Zo’n opmerking typeert Al-Tamimi, die als vluchteling op zijn zesde vanuit Irak in Nederland belandde en hard heeft moeten knokken om de studie te kunnen doen die hij wilde. Hij wist al jong dat hij arts wilde worden, maar op de basisschool kreeg hij wegens een lage Cito-score Vmbo-advies – ondanks het feit dat hij verder uitstekende gemiddeldes had. “Ik kreeg te horen dat ik de droom om arts te worden maar uit mijn hoofd moest zetten. Dat heeft me de drive gegeven om keihard te werken.”

Dat harde werken is niet onopgemerkt gebleven. Zijn verblijf in Amerika won Al-Tamimi toen hij vorig jaar de Echo Award in de wacht sleepte: een stimuleringsprijs voor niet-Westerse talentvolle studenten. Hij kreeg de prijs hoogstpersoonlijk uitgereikt van demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jet Bussemaker.

Al-Tamimi kreeg de award niet alleen wegens zijn goede studieresultaten, maar ook vanwege de vele werkzaamheden die hij op vrijwillige basis naast zijn studie verricht. Zo maakt hij als zorgambassadeur mensen met een niet-Westerse achtergrond wegwijs in het Nederlandse zorgsysteem. En geeft hij seksuele voorlichting op Amsterdamse basisscholen. “Daar zitten ook veel kinderen met een allochtone achtergrond. Die wil ik laten zien: met hard werken kun je je dromen waar maken.”

Hoe was het om die prijs te winnen?

“Te gek natuurlijk. De universiteit vroeg me of ik interesse had om mee te doen. Het leek me wel wat, maar ik had er niet al te veel verwachtingen van. Er waren meerdere hele goede kandidaten. Mijn familie was supertrots toen ik de prijs eenmaal in ontvangst mocht nemen.  Toen we Irak ontvluchtten hoopten mijn ouders op een betere toekomst voor hun kinderen. Deze award laat zien dat het is gelukt.”

Je hebt een lange weg afgelegd voordat je Geneeskunde kon gaan studeren

“Nadat ik op de bassischool Vmbo-advies kreeg, maakten mijn ouders een deal met de directie van mijn middelbare school: ik zou vmbo/havo doen en bij goede resultaten zou ik na drie maanden doorstromen naar havo/vwo. Mijn resultaten waren uitstekend, maar de directie vond toch dat drie maanden niet genoeg waren om me te bewijzen. Lang verhaal kort: ik werkte me in het zweet en haalde hoge cijfers, maar slechts één leraar had vertrouwen in me. Alsof ze niet konden toegeven dat ze een inschattingsfout hadden gemaakt. Uiteindelijk ben ik naar een andere middelbare school gegaan en heb ik daar een nieuwe start gemaakt.”

Je besloot na je eindexamen Geneeskunde te gaan doen, maar ook daar werd je niet meteen toegelaten

“Dat was een enorme teleurstelling. Wegens een laag cijfergemiddelde deed ik mee aan de loting en werd daarbij uitgeloot. Ik ben toen een jaar Biomedische Wetenschappen gaan studeren – niet mijn eerste keuze, maar ik wilde mijn tijd nuttig besteden. In de tijd die ik over had ging ik vrijwilligerswerk doen. De tweede keer werd ik weer uitgeloot, maar via een bezwaarschrift is het uiteindelijk toch gelukt.”

Wat vind je zo leuk aan Geneeskunde?

“Dat het echt mensenwerk is. Je helpt mensen, hebt contact met ze. Ik heb ooit eventjes overwogen om ingenieur te worden, maar dat vond ik te stoffig, te veel rekenen. De opleiding Geneeskunde is een mooie combinatie tussen theorie en praktijk: je moet veel lezen, maar tijdens je coschappen ben je juist al heel praktisch bezig. Toen ik tijdens een van mijn colleges zag hoe een geslachtsveranderende operatie in zijn werk gaat, wist ik: hier wil ik mee verder.  Ik mailde het genderteam van de VU, een van de twee teams in Nederland die deze operaties uitvoeren, en doe nu mijn wetenschappelijk onderzoek daar.”

Waarom spreekt genderproblematiek je zo aan?

“We zijn als mensen erg geneigd om te denken in termen van mannelijk en vrouwelijk. De maatschappij dwingt je ertoe een keuze tussen die twee te maken. Maar sommige mensen worstelen met hun geslacht: het feit dat je een penis of vagina hebt, maakt je nog niet per se tot man of vrouw. Er is veel onbegrip voor mensen die een geslachtsverandering willen ondergaan. Bovendien zijn er maar een beperkt aantal transgenderchirurgen in Nederland. Ik wil deze mensen helpen. Ik weet hoe het is om je achtergesteld te voelen.”

Heb je tips voor aankomende studenten die Geneeskunde willen studeren?

“Als ik elke ‘nee’ die ik te horen heb gekregen had geaccepteerd, dan was ik niet zover gekomen. Een dichte deur hoeft niet altijd gesloten te blijven. Als je iets écht graag wilt, ga er dan voor. Blijf bellen, mailen en vragen. Als je toegelaten wilt worden tot Geneeskunde zijn cijfergemiddelden natuurlijk belangrijk, maar focus je daar niet te veel op. Met vrijwilligerswerk toon je ook je betrokkenheid. Als je honderd procent geeft, is alles mogelijk.”